VTEM Banners

 

Czy więc majątkowe prawa autorskie do każdego utworu stworzonego przez osobę pozostającą w stosunku pracy zawsze przysługiwać będą pracodawcy?

Na powyższe pytanie należy udzielić negatywnej odpowiedzi. Istnieje bowiem szereg warunków, które muszą zostać spełnione aby majątkowe prawa autorskie nabył pracodawca.

Po pierwsze utwór musi powstać w wyniku wykonywania obowiązków wynikających ze stosunku pracy (umowy o pracę, polecenia służbowego, regulaminu pracy). Pożądane jest aby obowiązki te były jasno określone w umowie o pracę lub w regulaminie pracy tak aby w razie stworzenia utworu przez pracownika nie było kontrowersji co do tego czy jest on wynikiem wykonywania obowiązków pracowniczych czy nie.

Co ważne jeżeli utwór został stworzony przez pracownika w godzinach pracy,  nawet z użyciem sprzętu pracodawcy, jednak nie jest on wynikiem wykonywania obowiązków pracowniczych, majątkowe prawa autorskie przysługiwać będą twórcy, nie zaś pracodawcy.

W każdej sytuacji należy również badać cel umowy o pracę oraz zgodny zamiar stron. Jest to niezwykle istotne w sytuacji gdy utwór mógłby zostać zakwalifikowany do utworów wykonywanych w ramach obowiązków pracowniczych, jednak trudno przypuszczać aby przejęcie majątkowych prawa autorskich do niego było uzasadnione celem umowy i wynikało ze zgodnego zamiaru stron (tak np. stworzenie przez pracownika zajmującego się tworzeniem stron internetowych na potrzeby pracodawcy, strony internetowej na swój własny użytek, nawet jeżeli miało to miejsce w godzinach pracy).

Pracownik powinien również pamiętać, że jeżeli jego obowiązki pracownicze mają charakter twórczy, to jeżeli w umowie nie ma zapisu o tym komu będą przysługiwać autorskie prawa majątkowe, to uprawnionym będzie pracodawca, nie pracownik (jeżeli będą spełnione przesłanki, o których mowa powyżej).

Należy również wskazać, że w braku odmiennych postanowień umownych, pracownikowi nie przysługuje dodatkowe wynagrodzenie za to, że pracodawca nabywa majątkowe prawa autorskie do utworu stworzonego przez pracownika.

Pracodawca nabywa majątkowe prawa autorskie do utworu pracowniczego w sposób pochodny (wydaje się jednak, że w umowie o pracę nie trzeba wskazywać pół eksploatacji) z chwilą złożenia oświadczenia o przyjęciu utworu, lub z upływem 6 miesięcy od chwili jego dostarczenia przez pracownika, jeżeli pracodawca nie poinformował pracownika o nieprzyjęciu utworu lub uzależnieniu przyjęcia utworu od dokonania określonych zmian. Z chwilą przyjęcia pracodawca nabywa własność przedmiotu, na którym utrwalono utwór (jeżeli umowa nie stanowi inaczej).

Majątkowe prawa autorskie nabyte przez pracodawcę, jak i własność nośnika, o którym mowa powyżej może wrócić do pracownika, jeżeli pracodawca pomimo upływu dwuletniego terminu i wyznaczeniu dodatkowego terminu przez pracownika, pracodawca nie przystąpi do rozpowszechnienia utworu (oczywiście również tutaj umowa może regulować ten stosunek odmiennie, wyłączając roszczenie pracownika, lub ustalając inne terminy).

Prawidłowe uregulowanie zakresu obowiązków pracownika oraz kwestii przejścia majątkowych prawa autorskich na pracodawcę w umowie o pracę pozwoli na uniknięcie potencjalnych konfliktów w trakcie trwania stosunku pracy. Jeżeli zaś pojawią się spory pomiędzy pracownikiem a pracodawcą dotyczące przysługiwania majątkowych prawa autorskich do utworu jednemu z tych podmiotów, każdy z nich może korzystać z środków ochrony zapewnionych przez Kodeks Cywilny (naruszenie dóbr osobistych, ustalenie istnienia prawa), ustawę Prawo Autorskie i Kodeks Pracy.