VTEM Banners

 

Na mocy Układu Zbiorowego Pracy dla Pracowników Zakładów Górniczych z dnia 21 grudnia 1991 roku emeryci, renciści i inne uprawnione osoby nabyły prawo do bezpłatnego węgla w wymiarze 2,5 lub 3 ton rocznie. Powyższe świadczenie mogło zostać odebrane w naturze w postaci talonów na węgiel lub w postaci ekwiwalentu pieniężnego, przy czym możliwość realizacji prawa do bezpłatnego węgla w formie ekwiwalentu pieniężnego wprowadzono dopiero w 1995 r. protokołem dodatkowym nr 7 z dnia 21 listopada 1995 r. 

Powyższe prawo zostało potwierdzone w Porozumieniu zawartym w dniu 20 grudnia 2004 roku pomiędzy Zarządem Kompanii Węglowej S.A. a organizacjami związków zawodowych. Zgodnie z § 10 tego porozumienia emerytom, rencistom i innym osobom uprawnionym przysługuje bezpłatny węgiel według zasad określonych w załączniku nr 14 do Porozumienia. Załącznik ten w sposób wyczerpujący określa kto i na jakich zasadach uzyskuje uprawnienie do bezpłatnego węgla, potwierdza, że osoby których stosunek pracy z Kompanią Węglową został rozwiązany po wejściu w życie załącznika uzyskują uprawnienie do 3 ton węgla, zaś osoby które korzystały z tego prawa przed dniem w życie załącznika zachowują je na dotychczasowych zasadach (2,5 tony do 31 grudnia 1991 roku i 3 tony od 1 stycznia 1992 roku). 

Prawo do bezpłatnego węgla zostało przyznane pracownikom górnictwa, emerytom i rencistom górniczym i innym uprawniony osobom jako wyraz uznania dla ich niebezpiecznej i trudnej pracy. 

Niestety z uwagi na złą kondycję finansową Kompanii Węglowej ograniczyła ona roczny wymiar bezpłatnego węgla przysługujący emerytom, rencistom i innym uprawnionym osobom o jedną tonę rocznie na okres dwóch lat. Odbyło się to w drodze Porozumienia zawartego w dniu 6 lutego 2014 r. pomiędzy zarządem Kompanii Węglowej S.A. a organizacjami związków zawodowych w trybie art. 9 Kodeksu pracy. Następnie zaś w drodze uchwały nr 875/2014 z dnia 19 września 2014 roku Zarząd Kompani Węglowej S.A. zlikwidował prawo emerytów, rencistów i innych uprawnionych osób do bezpłatnego węgla, wskazując jako podstawę trudną sytuację ekonomiczno – finansową spółki i zagrożenie jej upadłością. W uchwale tej wypowiedziano również § 10 Porozumienia z 2004 roku oraz § 6 i 7 Porozumienia z 2014 roku. 

Na skutek powyższego całkowicie pozbawiono emerytów i rencistów górniczych oraz inne uprawnione osoby prawa do bezpłatnego węgla począwszy od 2015 roku. 

W naszym regionie, powyższe decyzje Kompani Węglowej wzbudziły ogromną dezaprobatę. Każdego dnia do mojej kancelarii zgłasza się kilka osób z pytaniem o to czy pozbawienie ich prawa do bezpłatnego węgla nastąpiło zgodnie z prawem i czy  w sądzie jest szansa walki o swoje prawa. 

Oczywiście, decyzję o skierowaniu sprawy na drogę postępowania sądowego zawsze podejmuje Klient, jednak w mojej opinii zmniejszenie emerytom i rencistom górniczym wymiaru przysługującego im deputatu węglowego o jedną tonę jest całkowicie bezprawne. Zgodnie z wskazanymi wyżej porozumieniem z 2004 roku i załącznikiem nr 14 do tego porozumienia, osoby uprawnione do bezpłatnego węgla uzyskują te prawo 1 stycznia każdego roku. Tak też, w dniu 1 stycznia 2014 roku emerycie, renciści i inne uprawnione osoby nabyły prawo do 2,5 lub 3 tony węgla. Co więcej osoby, które odebrały talony na węgiel do 6 lutego 2014 roku otrzymały świadczenie w pełnej wysokości. W tym temacie wypowiadał się również Trybunał Konstytucyjny, który wskazał, że „Obywatel ma prawo sądzić, iż w czasie trwania stosunku (realizacji prawa nabytego) będzie ono jako prawo nabyte legalnie, podlegało ochronie państwa”. Skoro zaś emeryt czy rencista górniczy zgodnie z obowiązującymi zasadami nabył prawo do bezpłatnego węgla, nie można go pozbawić tego prawa na mocy późniejszego porozumienia czy uchwały. 

Dlatego też w mojej opinii są bardzo mocne podstawy prawne do dochodzenia zapłaty za 1 tonę węgla odebranego przez Kompanią Węglową osobom uprawnionym w 2014 roku, szczególnie, że zapadły już pierwsze prawomocne wyroki w takich sprawach, w których Sąd przyznaje rację emerytom, rencistom i innym osobom uprawnionym do bezpłatnego węgla. 

Sprawa nie przedstawia się tak prosto jeżeli chodzi o odebranie prawa do bezpłatnego węgla za rok 2015 i następne. Kompania Węglowa w tym zakresie zachowała terminy wskazane w przepisach prawa pracy i wypowiedziała zawarte porozumienia z zachowaniem 3 miesięcznego terminu. W chwili obecnej został zgłoszony szereg interpelacji do Ministerstwa Gospodarki, z pytaniem czy odebranie przywileju przysługującego górnikom nastąpiło zgodnie z prawem. Niestety pierwsze odpowiedzi, są dla osób uprawnionych niekorzystne. Nie zmienia to jednak faktu, że wciąż poszukujemy interpretacji i rozwiązań prawnych, które umożliwią dochodzenie bezpłatnego węgla również za lata 2015 i następne. Jeżeli się uda, na pewno Państwa poinformuję. 

Pozdrawiam

 Adwokat

 Michał Piechaczek